Demand for National Unity Day : King Prithivi Recalled

Nepal: Demand for National Unity Day,

              King Prithivi recalled


At an interaction program organized by ‘The Prithivi Narayan Shah Memorial Foundation’, speakers asked the government to declare Poush 27-the birth anniversary of Prithvi Narayan Shah as National Unity Day.
The day falls on January 11, next year.
This they have been doing since the country adopted the republican order but to no avail.
“Our national unity is facing gravest threat in the present unstable political environment,” they said while addressing a program held at the Reporters’ Club in Kathmandu, December 18, 2014.
Speaking at the program presided over by coordinator of the foundation Bharat Basnet, the general secretary of Rastriya Prajatantra Party-Nepal Chandra Bahadur Gurung while urging the nationalist forces to unite said, “King Prithivi Narayan Shah was the one who united the entire country and recognizing his contributions national unity day must be celebrated.”
Former communist leader Modanath Prashrit expressed that the present day leaders for their petty personal interest are conspiring to split the country into several pieces.
“This is the time for nationalists to unite to celebrate the national unity day,” he said.
“Under the influence of western powers country was declared a secular state. It was a disaster as far as preserving our unique identity was concerned,” said Prashrit.
Buddhi Narayana Shrestha- the border expert, “He did not allow British imperialists to advance towards north. He said that the southern rulers were witty and advised to forge intimate relations with the northern neighbor. He had also said that we should not allow the foreign traders to move north of Rasuwagadi. The present day rulers are signing one agreement after another. PTA and PDAs have been signed. Will this bode well for our country,” he asked.
“This is the right time for the Nepali Congress and the United Marxist Leninist to correct their past blunders. To begin with they can celebrate the national unity day,” urged historian Ramesh Dhungel.
“No one in our history except the great king has made serious contribution to preserve our sanctity,” opined Historian Surendra K.C. “Those who do not celebrate Posuh 27 as National Unity Day are anarchists,” said Professor K.C.
“We will force the government to celebrate the national unity day,” so declared former Nepali Congress leader Haribol Bhattarai.
Senior Vice Chairman of World Hindu Federation Arjun Prasad Bastola opined that the western powers are making Nepal into a ground for experiment by influencing to undermine Nepal’s Hindu identity.
National Unity Celebration Activist Bharat Basnet highlighted on the need to celebrate the national unity day and a public holiday on that day.
“Their only objective is to make Nepal another Crimea.”
Telegraph Weekly online, 20 December 2014

Happy Bada Dashain- 2070 BS

Happy Vijayadashami- 2070

Happy VijayaDashami- 2070 

to all

             who are abroad and within the nation

This is the occasion of victory over evilness by truthfulness

May Durga Bhawani empower us, mentally and physically, to protect and preserve our endangered sovereignty, integrity and national boundary of Nepal. Our nationalism is going to be thinner and thinner day by day. Our freedom is degrading.  External interference  has been accelerated  with a high degree and the political/administrative pressure is increasing tremendously from beyond the border. It has adversely affected the execution of national policy of our sovereign nation, independently. In this perspective, the situation is going to be grave month after month, year after year. We must be very careful to save and protect our nation.


Thinning Nationalism of Nepal


Nepal’s Nationalism is Growing Thinner :

An Interaction Program

Buddhi Narayan Shrestha made a presentation in an interaction program in Pokhara on the topic ‘Border Issues of Nepal related to the Question of Current Nationalism’ on 11 September 2013. He had prepared a working paper as requested by ‘Committee for the Protection of Natural Heritage & Human Rights Nepal.’ With a short background and sub-headings, the main points of his written presentation were-  national, nationality, nationalism, nationalistic force, elements of a nation, nationalism is growing thinner, reason of such situation going on, questions of national sovereignty, ideological disintegration, physical disintegration, conclusion and remarks as the last point. The program was conducted for nearly four hours with the questions, answers, comments and highlights.


During his deliberation Buddhi Narayan Shrestha said, Nepal nationalism is going to be thinner and thinner day by day due to the declining capability of our government authorities. The other factors of down trend of our national strength is the unstable politics, frequently changing government, not being an elected government, egoism-pride-disagreeing of political leaders, no trust and faith on each other leaders etc. There are foreign interventions in the nationalism of Nepal. It is a question mark on the sovereignty as well. Our decision makers, political leaders and head of the government smell the foreign force and their vested interest even to make a minor decision. They don’t pay attention on the interest of the general people and civic society of Nepal in the matter of national development plan, policy and diplomacy of Nepal. But the authorities hear attentively with their erected ears; what the neighboring countries are expressing and preaching on Nepal.

There was indirect intervention by neighbours till some years ago. But there are direct interventions from the neighboring countries in these days, in the matter of formation of government, appointment of ministers and head of constitutional bodies, and even to the promotion, posting and transfer of joint secretary level posts of the ministries, departments, corporations and organizations. This is very alarming in the matter of sovereignty, integrity and independency of Nepal and Nepali people.

Shrestha, during his long presentation cited so many burning examples on those matters related to the formation of government headed by incumbent Supreme Court Chief Justice, appointment of the Chief of Commission of Investigation of Abuse of Authority, Chief Secretary, Chief of Army Staff etc have been interfered by our neighbors.

Our national borders have been encroached and shrunk. This is due to the political instability, our weakness, weak government that waits signals from neighboring countries; to make decision even to a trifle matter. There are encroachments, disputes, conflicts, debates, cross-holding occupations, claims and counter-claims in 71 spots and places along 1,880 kilometer of Nepal-India border line. 26 districts of Nepal have been adjoined with the Indian border. Among them there are border issues in 23 districts (except Dhanusha, Dadeldhura and Baitadi). The total area of such areas have been enumerated and calculated as 606.62 square kilometer in various spots and patches. The largest chunk is 370 sq km of Kalapani-Limpiyadhura encroachment at Darchula district, 145 sq km of Susta area of Nawalparasi district and the smallest one is 240 square meter (half a Ropani only), located at Phatak of Pashupatinagar VDC-8 of Ilam district. Majority of the issues have been as the cross-holding occupations on agricultural land and the other reason is wash away of the border pillars due to the frequent changes of river course during monsoon season.


Regarding Nepal-China boundary, there is a conflict and disagreement on 6 hectares of land near Lapchegaun of Lamabagar area of Dolakha district for the last six years. This matter has been taken to seek a way out by Nepal-China Joint Boundary Committee.


So far as the border management is concerned, Nepal-India has an open border regime. But it has created several problems on both the countries due to infiltration of unwanted people through the porous international border. Bangladeshi, Pakistani, Afghani, Iranian, cross the international border easily in the disguise of Indian nationals; as their face, attire, language, habits are as similar to Indians. In the same way, Myanmarian (Burmese) and Bhutanese cross the border as Nepali citizens. Criminals commit crime in one frontier and they cross the international border without any interrogation and they hide on the other side of the border. Smuggling of fake Indian currency notes to India, narcotic drugs, trafficking of girls and women, abduction of individuals and children are due to make the border open for the Nepalese and Indians.

Regarding the northern border of Nepal with China, it has the regulated border management system. However, there are smugglings of small arms, gun-powder, electronic goods and materials from China (Tibet) to Nepal. Red sandalwood, yarsagamba, herbs, timber and bones of tigers and elephants etc are sent from Nepal to China illegally.

Concerning our border encroachment and disputes, I don’t blame our neighbors. Nepal border is our national property. We have to be vigilant on it. Our borders have been encroached due to my weakness, my friend’s negligence, carelessness of Nepali society, lethargy of our government. We have to be aware and alert to save our borders. Let us be attentive, not to let our territory be encroached by our neighbors. We don’t have to blame the neighbors. If it happens something else on our borders, we have to protest there and then and claim instantly. The Nepalese must protect Nepal’s international boundary ourselves. Neither Americans, nor British or Russians come to protect our boundaries. Because this is our national border and it is related to our nationality and sovereignty. If our border shrinks even an area of a single square kilometer, the Nepali citizens of that area will be converted into alien. If the rate of shrinkage of territory accelerates year after year, it will come one day that existence of Nepal as a State will be end. And Map of Nepal will be disappeared on the Map of the World. This is a very sensitive matter for the existence of the people of Nepal.

During the presentation Shrestha said, even the Nepalese intellectuals, human rights activists, civil society people are going to be divided into Southerner (Dakchhinpanthi), Northerner (Uttarpanthi) and westerner (Paschimpanthi). But it is going to be very few Nepali to be nationalistic (Rastrapanthi). Some of us make our mouth sweetened talking on the matter of India, and some others make their lips juicy turning to the China.

At the end of presentation Shrestha said we, the Nepali people must be aware and very sensitive on all these matters. We have to protect our Nepal as a sovereign nation. We have to create pressure from several corners to our political leaders, our government and national level decision makers.

In the present context, forthcoming election of Constitutional Assembly must be free, impartial, unbiased, unprejudiced and fraud less. A strengthful government must be formed with the result of the election, and according to the mandate of the general people,  who could protect and preserve the nationality of Nepal and sovereignty of people. A powerful and stable government is needed to speak the dialect of general people. The government should be fully independent to raise the voice of Nepali people in the international arena. Ultimately, Nepal needs a capable government to generate employment for the young people within the territory of Nepal to increase the income and purchasing power of Nepali people and to expand Nepali economy. This will strengthen the capability of Nepal.

Shrestha made a very crucial and serious concluding remark off-hand (without written words) that if we make a study of incidents, happenings, political turnovers, changes in diplomacy and national strategy of Nepal; and various statements made by the high ranking dignitaries of the neighboring country from 1950 to this date, it has to come into conclusion that there will be ‘No Nepal’ by 2030 AD.

It is very serious and alarming for the Nepali people. Shrestha cited various examples starting from Sardar Vallabhbhai Patel’s letter (7 November 1950) to Indian Prime Minister Jawaharlal Nehru, to the statements of Nepal’s incumbent Prime Minister’s statement.

Sardar Patel writes in his letter (9.e-f) ‘The political and administrative steps which we should take to strengthen our northern and north-eastern frontiers would include the whole of the border i. e. Nepal, Bhutan, Sikkim, Darjeeling and the Tribal Territory in Assam.’ In relation to this sentence, incumbent Prime Minister Baburam Bhattarai admitted on 3 August 2012 that ‘The key happens to be somewhere else’ referring to the growing interference from the neighboring and international powers in the peace process, drafting of a constitution, federalism, foreign relations and administrative appointments (Kantipur Daily, 4 August 2012). Prime Minister Baburam Bhattarai claimed on 15 January 2012 ‘There is no relevance to the theory of Nepal as a lifeless buffer zone between India and China. If Nepal is not transformed into a vibrant and a dynamic bridge between India and China, there looms the threat of either merging with India or China (Nagarik Daily, 16 January 2012).


All these statements and saying intend that we the Nepali people ourselves, our parliament with overwhelming majority and our government will formally hand over Nepal to India by 2030 AD. It may need three more general elections to ripe the surrendering /submitting process. It will be as the similar case of Sikkim which was amalgamated to India on16 May 1975.  During the annexation of Nepal to India by 2030, present territory of Nepal i.e. east of Dudh+Koshi River will be merged into Sikkim, west of Karnali River may be affiliated to Uttarakhanda, River Koshi to Narayani lowland area shall be incorporated to Bihar, and Narayani to Karnali River low lying area will be absorbed to Uttar Pradesh; and name of this State will be changed into Gautam Buddha Pradesh. Rest of the northern mountainous portion will be formed as a new and additional State as 29th State of India, named as ‘Everest State.’

There will be a question, may China be silent if the government of Nepal intends to surrender herself to be annexed to India ? The answer is very short and simple, as an example of Sikkim. It is interesting to remember that China has formally buried its decades-old disputes on New Delhi’s claim over the former British protectorate of Sikkim, while India reiterated Beijing’s sovereign right over Tibet (Agencies/, Updated: 2005-04-12, 13:28) during Chinese  Premier Wen Jiabao visited New Delhi on 11 April 2005 in connection to sign on twelve Protocols and Agreements by visiting Chinese Premier and Indian Prime Minister Manmohan Singh and other related high ranking officials of both countries.

In such a fashion China endorsed that Sikkim belongs to India. In the same way, India reiterated that Tibet is an integral part and parcel of China. In the newly emerging case of Nepal, it cannot be said that Sikkim case may not be applied by both China and India.

Here is another supporting incident. During the visit of Chinese PM Wen Jiabao to New Delhi, he presented a map to his counterpart Manmohan Singh. This map was published as the Third Edition in 2004 in China. On that map, Sikkim was demarcated within the territory as the 28th State of India. But it was the real fact that Sikkim was drawn as an independent and sovereign nation till the publication of Second Edition of that very map.

It is interesting to note that Prime Minister Manmohan Sing read the description of that map and it was given to Shyam Sharan (Secretary, Ministry of External Affairs), who was sitting behind him. Shyam Sharan managed to make photocopies of that map instantly and it was distributed to the media persons, who were presented over there on 11 April 2005 (Kantipur Daily, 12 April 2005). This example may show, China may be mum (?) if their national interest is fulfilled in the case of her neighbors. Because Nepal-China diplomacy has been turned into a little bit up and down (left and right) since the last three decades due to negligence and idleness of Nepal. However, there may be played a different game (scenario), if the international forces eye sharply on Nepal, India and China.

Buddhi Narayan Shrestha ultimately opined and prayed- may this version or thinking not come into reality. May it be a false statement or untrue logic. To make this statement and saying false, untrue and undeserving; all the Nepali people must come into front unitedly (mentally and physically) from right now to protect and preserve the endangered sovereignty and national integrity of Nepal; not to let the foreign and neighbor’s intervention in the sphere of our nationalism, sovereignty and integrity of territory. We don’t have to be disheartened and discouraged. But we have to remember the actions and activities of our historic bold, brave and courageous ancestors. We need a sincere and dedicated government for the protection of our nationalism and sovereignty.


After the presentation, there were many questions, queries and highlights. Some of the participants opined, it is not necessary to be discouraged on the matter of sovereignty.


The paper presented by Shrestha was commented by two noted commentators. Commenting on the paper, Prof. Dr. Krishna KC said, the encroachment and disputes on our territory is still going on. We have to conduct various awareness programs like this, as organized by ‘Committee for the Protection of Natural Heritage & Human Rights Nepal.’ He further made a comment that the encroached frontier will be returned back, if all the Nepali people go ahead on the path as shown by Buddhi Narayan Shrestha. Only Shrestha is not sufficient for the protection of our national boundaries. Sovereignty and self-respect of Nepal have been disheartened time to time after the treaty of Sugauli- 1816. Our border problems must be resolved with an integrated approach in effective effort and meaningful attempt.


Similarly, Lawyer Tilak Parajuli commented on the paper that the border issue should be resolved amicably. If the problems are not solved in a friendly manner, Nepal should seek international help and could go to the International Court of Justice. Our border has been encroached due to unstable political environment, foreign intervention; and government authorities are not firm and determined on this matter.


After the comments, questions and answer, Buddhi Narayan Shrestha was felicitated by Western Regional Administrator Lok Darshan Regmi, on behalf of ‘Committee for the Protection of Natural Heritage & human Rights Nepal’ by presenting a ‘Letter of Felicitation’ on a wooden carved plaque. It was presented to Shrestha in recognition of the contribution made by him by presenting a working paper, coming from Kathmandu.




Before presenting the plaque, Shrestha was welcomed with garland by Prof. Dr. Bhawani Prasad Panday, President of the Committee.


As the Chief Guest of the program, Western Regional Administrator Lok Darshan Regmi said, I feel pain in my mind hearing on the matter of border encroachment and dispute. But it has not reached on the stage of despair and dejection. The land of Susta area of Nawalparasi district, under my administrative region, has been encroached. But we are not able to do something else due to lack of firm policy of the State.


He further said, the government administrative machinery has installed four CCTV Cameras in four different places as electronic check-posts, in connection to the security system. Such mechanism will be introduced and implemented in additional places, including Nawalparasi district. It will help to control the border encroachment and it helps to stop the cross-border drug trafficking and illegally carrying of goods and materials from Nepal to India and vice versa.

He committed to make an opportune, as far as possible, to stop various incidents on the border region, including border encroachments. At the last he said, he was happy to felicitate an eminent border expert Buddhi Narayan Shrestha on behalf of ‘Committee for the Protection of Natural Heritage & Human Rights Nepal.’ He wished all the best to Shrestha to continue his efforts for the protection of sovereignty and integrity of Nepal.


Prof. Dr. Bhawani Prasad Panday, President of ‘Committee for the Protection of Natural Heritage & Human Rights Nepal’ had chaired the program.


The program was anchored by Ram Bahadur Paudel, General Secretary of the ‘Committee for the Protection of Natural Heritage & Human Rights Nepal.’


He mentioned the purpose of organizing this interaction program, that is to create awareness and to provide factual information to the civic society and general people. Our nation at the moment is going to be in a crucial danger. We have to save our nation as preserved and protected by our forefathers and ancestors.


Source: Pokhara Aawaz Daily, Himadoot Daily, Hot Line Daily, Aadarsha Samaj Daily, Samadhan Daily  etc, 12 September 2013.

Current Nationalism related to Nepal’s Border Issues

वर्तमान अवस्थामा राष्ट्रियताको प्रश्नसँग गाँसिएको

नेपालको सीमा समस्या

                                                      बुद्धिनारायण श्रेष्ठ
                                  सीमा अन्वेषक तथा मदन पुरस्कार विजेता

१. भूमिका
स्वतन्त्र राष्ट्र नेपाललाई उत्तरतर्फाट चीनले र बाँकी तीनतिरबाट भारतले घेेरेको छ । भारत र चीन आर्थिक हरहिसाबमा मित्रतापर्ूण्ा देश हुन भने राजनीतिक हैसियतमा शत्रुतापर्ूण्ा अथवा एकआपसमा प्रतियोगी देशहरू हुन् । यी दुवै देश एसियाका Emभचनष्लन न्ष्बलत ल्बतष्यल हुन् । चीनमा उत्पादित तयारी सर-सामान १ अर्ब २४ करोड जनसंख्या नाघिसकेको भारतमा र्सवसुलभ तरिकाले चीनले सुक्रि-बिक्रि गर्नुछ भने भारतमा रहेको औद्योगिक कच्चापदार्थ ९७ लाख वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल भएको चीनको हजारौं कलकारखानाका निम्ति पुर्‍याई एकआपसमा आर्थिक फाइदा लिनु परेको छ । यसैले यी दुवै मित्रतापर्ूण्ा देश हुन् । अर्काेतर्फअन्तराष्ट्रिय रंगमंचमा भने भारत र चीनको आ-आफ्नै ढंगबाट दौडधुप चलिरहेको छ, एकभन्दा अर्काे के कम भन्ने प्रतिष्पर्धा भइरहेकै छ । यस हिसाबमा दुवै देश शत्रुतापर्ूण्ा देशका रुपमा रहेका छन् । एसियाका यस्ता एकआपसका मित्रतापर्ूण्ा र शत्रुतापर्ूण्ा –) दर्ुइ छिमेकीका बीचमा नेपालले आफ्नो राष्ट्रियता कायम राख्दै अगाडि बढ्नु परेको छ । नेपालको राष्ट्रियता तल-वितल परे नेपाली जनताको र्सवतोमुखि विकास पनि तल माथि हुन जान्छ ।

२. राष्ट्र, राष्ट्रियता, राष्ट्रवाद, राष्ट्रवादी शक्ति
यस प्रसंगमा राष्ट्रियता भनेको के हो – भन्ने जिज्ञासा उठ्न सक्छ । यसैगरी देशभक्ति अथवा देश प्रेमको परिभाषा के हुन सक्छ – भन्ने कुरा पनि आउन सक्छ । अर्को वाक्यमा भन्नुपर्दा के हो राष्ट्रवाद भनेको – कोहो राष्ट्रवादी शक्ति – भन्ने जस्ता प्रंसंग पनि आउन सक्छन् । अझै अगाडि बढ्दै कौतुहल जगाउने हो भने हाम्रो नेपालको वर्तमान अवस्थामा के कस्तो राष्ट्रियता रहेको छ – भन्ने प्रश्न पनि तर्ेर्सिन सक्छ ।

र्सवप्रथमतः राष्ट्रियता भनेको आफ्नो देशप्रति इमान्दार र प्रतिवद्ध रही आफ्नो देशकेा गर्व गर्ने एक प्रकारको भावना अथवा चेतना हो । राष्ट्रको उत्थान तथा राजनीतिक स्वतन्त्रताको इच्छा राख्नु पनि राष्ट्रियता हो भन्न सकिन्छ । यसैगरी देशको सम्पर्ूण्ा भागको र्सवाेपरि विकासको इच्छा राख्ने मानसिकता पनि राष्ट्रियताको परिभाषाभित्रै पर्छ । कानुनी दृष्टिकोणबाट हर्ेदा राष्ट्रियताकेा अभ्रि्राय राज्यको सदस्यतासँग गाँसिएको हुन्छ । त्यसैले राष्ट्रियता राज्यको नागरिक हो । यसले राज्य तथा व्यक्तिबीच सर्म्पर्क स्थापित गर्दछ । राष्ट्रियता भनेको समस्त नागरिक एकताको भावना हो । मक्स एच् विहमका अनुसार यो राजनीतिक उद्देश्यभन्दा बढी विस्तृत र व्यापक समष्टिको भावना निर्माण गर्ने तत्व हो । अझै भनौ भने राष्ट्रसँग सम्बन्धित भाव राष्ट्रियता हो । यो भावना देशको माटोसँग प्रत्यक्ष रुपले जोडिएको हुन्छ । राष्ट्रियता कनबेच हुने वस्तु सम्भिmनु हुन्न । यस्तो होइन र गरिनु हुन्न पनि । स्वाभिमानीका निम्ति राष्ट्रियता उसको आत्मा /मुटु हो । मुटु बेचिए उसको देशको राष्ट्रियता अन्त्य हुन्छ । मुटु बन्द भए मान्छे मर्छ । राष्ट्रियता टुटे देश खतम हुन्छ ।

अर्काे कुरा देशप्रेम अथवा देशभक्ति भन्नाले आफ्नो देशप्रति आस्था राख्नु र आफ्नो देशको भलाई चाहनु हो भन्ने बुझ्नर्ुपर्छ । राष्ट्रको निश्पक्ष काम कार्वाहीले सबैकेा भलो हुन्छ भन्ने कुरामा विश्वास राख्नु पनि देशप्रेम हो । देशप्रेम त्यो दैवी गुण हो जुन कुनै पनि लिङ्ग, जातजाति, रङ्ग, वर्ण्र्ााथा ओहदादेखि स्वतन्त्र रहन्छ । देशप्रेमको घनत्वको लेखाजोखा मानिसको विचार, भावना तथा कर्महरूबाट गरिनर्ुपर्दछ ।

यसैगरी राष्ट्रवाद भनेको देशको उन्नति र हितलाई र्सवाेपरी मान्ने सिद्धान्त वा राष्ट्रप्रतिको विशेष भक्ति हो । राष्ट्रवादमा प्रत्येक नागरिकले आफू सचेत भएर राष्ट्रहितमा काम गर्नुका साथै शासन गर्ने निकायले अथवा शासन गर्ने मानिसले कतै राष्ट्रवादको नाममा मनपरी गरी शब्दको दुरुपयोग गरेका छन् छैनन्, त्यो हर्ेनु नितान्त आवश्यक हुन्छ । राष्ट्रवादमा आत्मनिर्ण्र्ााो जनअधिकार रहन्छ, विदेशी हस्तक्षेप हुन पाउँदैन, अल्पसंख्यक मानिसको पनि अधिकारको कदर हुने गर्दछ । राष्ट्रवाद राजनीतिसँग प्रखर रुपमा गाँसिएको हुँदाहुँदै पनि यसको सम्बन्ध मुलुकको आर्थिक अवस्था, राष्ट्रिय सम्पदा, सामाजिक पहिचान, भेषभुषा, भाषा, संस्कृति सबैसँग सम्बन्धित रहेको हुन्छ । समग्रमा भन्नुपर्दा राष्ट्रवाद भनेको देशप्रति र्समर्पण हो । जनअधिकारको संरक्षण गर्नु हो । यो एक प्रकारले मुलुकप्रतिकेा त्याग हो । आफ्नो देशप्रति प्रेम नगर्ने, देशकेा हितमा नबोल्ने, अनुशासनमा नबस्ने विनाकारण शान्ति विथोल्ने कार्य राष्ट्रदोहीले मात्र गर्दछ ।

अर्काेतर्फराष्ट्रवादी शक्ति भनेको देशको र्सवतोमुखि विकास गरी जनताको भलाई गर्ने योजना बनाउने, दिशानिर्देश गर्ने र त्यसको कार्यान्वयन गर्ने गराउने संघ, संस्था, निकाय वा राजनीतिक संगठन हो । जुन संगठन राष्ट्रप्रति समर्पित रहेको छ र मुलुकप्रति कटिवद्ध छ, समुचा जाति र देशको भूगोलप्रति र्समर्पण गर्दछ र त्यस्ता संगठनमा रहेको समूहको राष्ट्रिय भावना जोगिएको छ भने त्यसैलाई राष्ट्रवादी शक्ति भनिन्छ । यसैगरी मुलुकको बृहत्तर हितका लागि अधिकांश जनतालाई एकीकृत गर्दै उनीहरूलाई राष्ट्र निर्माणको चौतर्फी दिशामा समाहित गर्न सक्षम हुन्छ भने यस्तो समुदाय नै राष्ट्रवादी शक्ति हो । आफ्नो सत्ताको सौदावाजी र स्वार्थसिद्धका लागि प्रयोग गर्ने प्रयास गरी राष्ट्रवादलाई गलतरुपमा प्रयोग गर्नका निम्ति दुश्चेष्टा गर्ने समूह या संगठनलाई राष्ट्रवादी शक्ति मानिदैन ।

यसै सर्न्दर्भमा एउटा राष्ट्र भनेको स्वायत्त शासन भएको राजनीतिक मान्यताप्राप्त संस्था हो । यसमा रहेको केन्द्रीय सरकार आफ्नो भौगोलिक क्षेत्रभित्र नियमसंगत तरिकाले शक्ति परिचालन गर्न र्सवाधिकार सम्पन्न रहन्छ । विद्वान ब्राइसको अनुसार राष्ट्र यस्तो राष्ट्रियता हो जुन आफ्नो स्वतन्त्र वा स्वतन्त्र हुने इच्छा राख्ने राजनीतिक संस्थाको रुपमा संगठित भएको हुन्छ ।

३. राष्ट्रमा हुने तत्व
राजनीति शास्त्र/सामाजिक शास्त्र अनुसार एउटा स्वतन्त्र राष्ट्रमा निम्न लिखित तत्वहरू विद्यमान रहेको हुन्छन् ः
१)    निश्चित सिमाना ः एउटा स्वतन्त्र र सावैभौमसत्तासम्पन्न राष्ट्रको आफ्नो तोकिएको निश्चित सिमाना हुन्छ । निर्धारित सीमा नभएको राष्ट्र कदापि स्वायत्त मानिदैन । र्सवाधिकार सम्पन्न राष्ट्रका निम्ति यसको निश्चित सिमाना हुनु महत्वपर्ूण्ा हुन्छ ।
२)    स्थायी जनसंख्या ः स्वतन्त्र राष्ट्रमा स्थायी जनसंख्या/नागकि रहेको हुन्छन् । यस्तेा जनसंख्या एकाएक घट्ने र छोटो समयावधिमा व्हारव्हार्ती बढ्ने पनि हुनु हुँदैन । छोटो समयमा अप्रत्यासित जनसंख्या बढेमा -घुसपैठ भएमा) देशको  राष्ट्रियता कमजोर हुँदै जान्छ ।
३)    स्वतन्त्र सरकार ः सावैभौमसत्ता सम्पन्न राष्ट्र सञ्चालन गर्ने सरकार स्वतन्त्र रुपको हुनर्ुपर्छ । कसै कुनै मुलुकको दबाब तथा प्रभावमा परेको हुनुहुन्न । आफ्नो देशको माटो, हावापानी, वातावरण अनुसार, नीतिगत तथा प्रशासकीय काम कार्वाही सञ्चालन गरिएको हुनर्ुपर्छ । राष्ट्रिय मुद्दाहरूमा आत्मनिर्ण्र्ाागर्न सक्ने प्रकारको हुनर्ुपर्छ ।
४)    सक्षम सरकार ः अन्तर्रर्ााट्रय क्षेत्रमा विभिन्न मुलुकहरूसँग सम्बन्ध सर्म्पर्क गर्न काबिल हुनु पनि एउटा स्वतन्त्र राष्ट्रको विशेष तत्व हो । राष्ट्रको हितमा विदेशी मुलुकहरूसँग पत्राचार, कुराकानी, संवाद गर्न सरकार कुशल र कुटिल रहेको हुनर्ुपर्छ । जनअधिकारको संरक्षण गर्ने नै सक्षम सकार ठहरिन्छ ।

४. छलफल
माथि उल्लिखित राष्ट्र, राष्ट्रियताका तत्वहरू र बुँदाहरूका सम्बन्धमा वर्तमान अवस्थामा निम्न प्रश्न उठ्छ अथवा जिज्ञासा पैदा हुन्छ ः-
१) के हाम्रो सरकार स्वतन्त्र छ – वर्तमान अवस्थामा ।
२) के स्थायी जनसंख्या मात्रै छ हाम्रो देशमा –
३) के हाम्रो राष्ट्रको सीमारेखा सहि-सलामत छ –
४) वर्तमान अवस्थामा के हाम्रो सरकार राष्ट्रहितका लागि सक्षम, सबल र प्रभावकारी छ –

यसको जवाफमा निम्न कुरा आउन सक्छ, जुनचाहिँ स्वाधनिताका लागि विचारणीय हुन सक्छ ।  यसमा सबैले मनन गर्नुपर्ने बेला आएको छ ः
१)     हाम्रो सरकार सानोतिनो निर्ण्र्ाागर्दा पनि हाम्रा छिमेकी तथा मित्र राष्ट्रको -भारत, चीन, पश्चिमा मुलुकको) के विचार छ भन्नेतर्फलागेको पाइन्छ । तर आफ्नो राष्ट्र के भन्छ, नेपाली जनता के चाहन्छन् भन्नेतर्फध्यान दिएको पाइँदैन । कसरी हुन्छ छिमेकीहरूलाई खुशी पारौं, आफ्नो कर्ुर्सर्ीीचाई राखौं भन्ने धारणा हाम्रो नेता र सरकार प्रमुखमा रहँदै आएको छ । हाम्रो राजनीतिक नेताहरू र्सार्वभौमिकता/राष्ट्रियताप्रति प्रतिबद्ध हुन सकेको देखिदैन ।
२)     समय समयमा नागरिकता प्रमाणपत्र वितरण अभियान चलाउनाको कारण र तीनजनाको सिफारिसले प्रमाणपत्र पाउने प्रावधान गरिएका हुँदा गैर्‍ह-नागरिकले पनि नेपाली नागरिकता प्रमाणपत्र सजिलै पाउन सक्ने भएको हुँदा देशमा अप्रत्यासित जनसँख्या बृद्धि भई यसले राष्ट्रियतामा खलल पर्न सक्ने हुन्छ । २०६३ सालमा सिफारिसका आधारमा प्रमाणपत्र वितरण गरिँदा करिब १५ लाख अनेपालीले नेपालको नागरिक पाए भन्ने समाचार प्रसारण भएको पाइन्छ । यस्तो क्रियाकलापले राष्ट्रलाई फाईदा पुर्‍याउँदैन ।
३)     हाम्रो देशको सीमा मिचिएको छ, अतिक्रमण भएको छ । कतिपय स्थानमा सीमा विवादित छ । सीमावर्ती क्षेत्रकेा जग्गामा अन्तर-सीमा जोतकमोत दखल भएको छ । नेपाल भारतबीचको १८८० किलोमिटर सीमारेखको ७१ स्थानमा ६०,६६२ हेक्टर भूभाग अमतिक्रमित र विवादित  । नेपाल चीन बीच १,४३९ किलोमिटर लामो सीमाको ६ हेक्टर जमिनमा गत ६ वर्षेखि विवाद भएको छ । यो तथ्य कुरा हो कि सीमा मिचिदै गए देशको अस्तित्व लोप हुँदै जान्छ ।
४) र्    वर्तमान अवस्थामा हाम्रो सरकारको शासकीय क्षमता घट्दै गएकोले राष्ट्रियतामा आँच आएको छ । अन्तर्रर्ााट्रय क्षेत्रमा राष्ट्रका लागि कम्मर कस्ने, पाखुरा र्सर्ुकने, घुँडा धस्ने सरकार हुनर्ुपर्नेमा घुँडा टेक्ने भइरहेको छ । सरकारको खुट्टा लुलो भइरहेछ । जीहजुृरीको मात्रा बढिरहेको पाइन्छ । सरकार प्रमुख तथा शिर्षनेताहरूको बोलीको ठेगान हुन छाडेको छ । राष्ट्र निर्माणमा आधिकारिक व्यक्ति तथा निकाय राष्ट्रको मूल नीतिअनुसार नचलेको आभाष हुन थालेको छ । निर्वाचन नभएकोले जनअधिकार कुण्ठित भएको छ । देशको राष्ट्रियता, स्वाधीनता र सवौभोमिकता दिनदिनै खिइएर गइरहेको छ । हिजोभन्दा आज र आजभन्दा भोलि अझ खिइन्छ होला ।

५.     आखिर किन यस्तो भइरहेछ –
१)     देशमा राजनीतिक अस्थिरताका कारण र नेताहरूबीच एकआपसमा अहमता र असमझदारी बढ्दै जानाले र निर्वाचित सरकार नहुनाले राष्ट्रियता खिइदै छ ।
२)     वैदेशिक हस्तक्षेपको मात्रा दिनदिनै बढ्दै गइरहेको हुनाले स्वाधीतामा चोट परेको छ ।
क)  देशमा गैरराजनीतिक व्यक्तिहरुले शासनको बागडोर समालेका छन् ।
ख)  पहिला अप्रत्यक्ष हस्तक्षेप हुन्थ्यो भने अब विस्तार प्रत्यक्ष हस्तक्षेप बढ्दै छ ।
ग)  पहिला नीतिगत कुराहरूमा हस्तक्षेप हुन्थ्यो भने अहिले त कार्यगत रुपमै हस्तक्षेपको मात्रा बढ्दै गएको छ ।
घ)  पहिला सरकार गठन, प्रधानमन्त्री/मन्त्रीको नियुक्तिमा हस्तक्षेपका कुरा सुनिन्थ्यो । अब त राज्यका विभिन्न
अंगका पदाधिकारी तथा सचिव/सहसचिवको नियुक्ति तथा सरुवामा पनि यो रोग पसेको सुनिन्छ ।

६. राष्ट्रिय स्वाधीनताको प्रश्न
हाम्रो राष्ट्रियता र स्वाधीनताको कुरा बेलाबखत ढलपल हुने गरेको पाइन्छ । एउटा सरकार आउँछ एक प्रकारको स्वाधीताको कुरा गर्छ । अर्काे सरकार आउँछ, अर्कै प्रसंग ल्याउँछ । देश विकासको कुरामा पहिलो कुनै समयको सरकारले बनाएको राष्ट्रियता सम्बन्धी नीती तथा कार्यविधि देशको माटो तथा हावापानी सुहाउँदो भए तापनि नयाँ सरकार आएपछि त्यसलाई बदल्नै पर्ने मानसिकता रहिआएको छ । परिणामतः पहिलो ढाँचाले निरन्तरता पाउँदैन र बदलिएको ढाँचा पनि कामयाव हुन नसक्ने अवस्थामा पुग्दछ ।

हामीकहाँ कुनै पनि विषयको मद्दामा राष्ट्रिय नीति कायम हुन नसक्नु, राष्ट्रिय सहमति हुन नसक्नु नै देश विकास नहुनु हो । नेपाली जनताको आर्थिक उन्नति हुन नसक्नु हो- चाहे त्यो जल-जमिन-जंगल जस्ता राष्ट्रिय सम्पदाको उपयोग या व्यापार वाणिज्य, औद्योगिक विकासबारे होस् या सीमा सुरक्षा, जनताको जीउधनको सुरक्षा होस् । यसबारे ठोस नीतिको अभाव छ ।

अहिले हाम्रा राष्ट्रियता र राष्ट्र सञ्चालन नेपालीको स्वाधीनताभित्र छ छैन भन्ने लेखाजोखा छोटकरी रुपमा निम्न बुँदाले व्याख्या गर्न खोज्छ ः-
१)    बहालवाला प्रधानमन्त्रीले आफ्नो देश सञ्चालन गर्ने साँचो आफ्नो हातमा देख्नुभएन । साँचो समातिरहन सक्नु भएन । हाम्रा प्रधानमन्त्रीे २०६९ साउन १९ मा भनेका थिए- ‘साँचो त अन्त कतै रहेछ ।’
२)    बहालवाला प्रधानमन्त्रीले २०६८ माघ १ मा भनेका थिए- भारत र चीनमध्ये एकमा नेपाल र्’मर्ज’ हुनसक्ने खतरा बढेको छ ।
३)   शिर्षदलका अध्यक्षले हेटौंडामा भएको सातौं महाअधिवेशनको बैठकका दौरानमा २०६९ माघ २० मा भनेका थिए-  ‘सीमा सम्बन्धी सवाल देश र जनतालाई व्यापक र दर्ीघकालीन असर पार्ने सवाल भएकाले यस मामिलामा नेपाली जनताको र्सार्वभौमसत्तालाई ध्यान दिंदै जनमत संग्रह मार्फ् यसलाई अन्तिम स्वरुप दिइने छ । ‘
४)    अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग प्रमुखको नियुक्तिका सम्बन्धमा मन्त्रीपरिषदले सिफारिस गरेको व्यक्तिबारे गाँजेमाजे चल्दा राष्ट्रपतिले सबैसँग छलफल गरेर मात्रै टुग्याँउछु भनी साँझमा भनेकोमा भोलिपल्ट घाम नझुल्कदै स्वीकृति गरी २०७० वैशाख २५ विहान ९ बजे नै अख्तियार प्रमुखलाई सपथग्रहण गराइएको कुराको स्मरण नेपाली जनतामा ताजा रहेको छ । रातभरी चलखेल भएछ, छिमेकबाट रातबेरात फोनको घन्टी बजेछ । अनि एकाविहानै हतार-हतार सपथग्रहण कार्य सम्पन्न भयो ।
५)     देशको एकमात्र त्रिभुवन अन्तराष्ट्रिय विमानस्थल लगायत १५ आन्तरिक विमानस्थलकेा स्तरोन्नति तथा व्यवस्थापन गर्न दक्षिणी छिमेकीले मद्दत पुर्‍याउने  सम्बन्धमा प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमणका दौरानमा २०६८ कात्तिक ४ मा प्रारम्भिक कुरा गरी भारतको क्ष्ी बलम ँक् ऋomउबलथ ले २०६८ पुस ६ मा आसयपत्र पर्ठाई यसलाई कार्यान्वयन गराउन धरपकड गरिएकोले २०६९ जेठ ३ मा लगानी बोर्डको बैठक बसेको थियो । यो कुरा देशको रक्षा र सुरक्षा ९म्भाभलअभ बलम क्भअगचष्तथ० सँग गाँसिएको वस्तु भएकोले यस्को व्यवस्थापन र प्रशासन छिमेकी -भारत या चीन) लाई दिन हुँदैन भनी खैलाबैला भई र्सवाेच्च अदालतमा रिट पनि परेकोले कार्यान्वयन हुन सकेको छैन । स्मरणीय छ, अन्तर्रर्ााट्रय विमानस्थल भनेको देशको सीमाविन्दु हो ।
६)     नेपालको नदीनालाको उपयोग र जलस्रोत विकासका नाममा राष्ट्रलाई हानी हुने गरी नेपालको हकहित मर्ने गरी नौमुरे जलविद्युत आयोजनाजस्ता तथा अन्य कुनै आयोजना विदेशीलाई दिनु भनेको राष्ट्र स्वाधीन रहेनछ भन्ने संकेत हुनु हो ।
७)     व्यवस्थापिका संविधानसभा २०६८ जेठ १४ मध्यरात १२ बजेसम्म जीवितै रहेको अवस्थामा छिमेकीले नेपालमा ल्याएको वातावरणको वासनाले समय अगावै राती ११ः१० बजे भंग गरी अर्काे निर्वाचन घोषणा गरियो, तर अहिलेसम्म निर्वाचन हुन सकेको छैन । यसले देशमा राजनीतिक अस्थिरता पैदा गरेको छ ।
८)     नेपालमा राजनीतिक अस्थिरता पैदा भएको वेला -छिमेकी राष्ट्रहरु भारत र चीनले मौका छोप्न खोजेको बेला) नेपालले राष्ट्रिय स्वाधिनताका परप्रेक्ष्यमा काउन्टर दिन नसक्नु- हाम्रो राष्ट्रियता कमजोर हुनाले नै हो ।
९)     हाम्रो देशको सीमा बचाउने/रक्षा गर्ने कुरोमा स्वाधीनताको हैसियतमा वार्तासम्म पनि गर्न नसकेको अवस्थामा छ । लाचारिपनाले नै यस्तो भएको हुनसक्छ ।
१०)     भारतले बनाएको भारतीय सीमावर्ती बाँध, तटबन्ध, ठोक्कर जस्ता संरचनाका कारण नेपाली भूमि जलमग्न हुने गरेको छ । नेपाली जनता आफ्नो थातथलोबाट विस्थापित हुँदै छन् । उदाहरणार्थ, पछिल्लो पटक २०७० असार २ गते दार्चुलाको खलंगा वस्ती महाकालीमा बग्न पुग्यो । धौलीगंगा बाँधको ढोका भारतले अचानक खोलिदिंदा मुसलधारे वषर्ाको भेलमा मिसिई -भारतले आफ्नो धार्चुला बजार बचाउन बनाएको रिटेनिङ वालमा ठोक्किएर बाढी नेपालतर्फफर्की) नेपालको खंलगा क्षेत्र विनास गरेको थियो ।
११)     हाम्रो राजनीतिक पार्टर्ीीछमेकी देशसमक्ष विन्तिपत्र हाल्दा रहेछन् । यस्ता पत्र २०५८ मंसिरमा भारतका राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार ब्रजेश मिश्रलाई हुलाकी बनाएर भारतीय प्रधानमन्त्रीकोमा पुगेछ । त्यसको ५ महिनापछि त्यस पत्रको अनुरोध स्वीकारिएको रहेछ भन्ने जस्ता कुरा एसडि मुनिद्वारा २०६९ साउन १६ मा काठमाडौंको नेपाली समाजमा उजागर भयो । राजनीतिक पार्टर्ीीले यस्तै गर्दै जाने हो भने हाम्रो राष्ट्रियताको स्तर कहाँ पुग्ने हो भन्ने प्रश्न उठेको छ ।
७. वैचारिक विखण्डनता
१)     हाम्रो राष्ट्रियता र स्वाधीनता कमजोर भएको हुनाले छिमेकी/विदेशी चलखेलद्वारा नेपाली नेपालीबीच राजनीतिक वृत्तमा मात्र होइन तर विद्वतवर्गमा समेत विखण्डनपना आएको छ ।
२)    वैचारिक विखण्डनका कारण हामीमध्ये कोही दक्षिणपन्थी, कोही उत्तरपन्थी त कोही पश्चिमापन्थी त चरम दष्क्ष्िाणपन्थी भएका छौं । हामीले उनीहरूकै बारे वकालत गर्न सुरु गरेका छौं । तर कट्टर नेपाली राष्ट्रवादीको संख्या कम हुँदै गइरहेको आभास हुन्छ ।
३)     नेपाली प्रबुर्द्धवर्गमध्ये देशकेा स्वाधीनतका सम्बन्धमा कोही भारतप्रति सजग रहेका छन् भने कोही त्रसित भएको पाउँछौं । यस्तै कुरा चीनका सम्बन्धमा पनि रहेको छ ।
४)     हामीमध्ये कोही भारतको कुरा गरेर मुख मिठ्याउँछौं भने कोही चीनतर्फर्फकेर मुख रसिलो बनाउँछौं ।
५)     भारतको सहयोगमा पश्चिमा मुलुक हाम्रो देशमो भूमिबाट चीनको विकास अवरोध गर्न हामी नेपालीलाई उपयोग गर्छन्, गर्न चाहन्छन् । नेपालको भूमिबाट समय कुसमयमा ‘स्वतन्त्र तिब्बत’ को नारा घन्कन्छन् । चीनले हाम्रो वैचारिक विखण्डनता भएको ठम्याउँछ ।
६)     यसैगरी केही मुलुक पाकिस्तानी आइएसआईका एजेन्ट तथा लस्कर-ए-तोइबाका सदस्य नेपाल पर्ठाई नेपालबाट भारतीय भूमिमा गण्डागोल मचाउन नेपालीलाई प्रयोग र उपयोग गर्छन् । यस्ता कुरामा नेपालप्रति सँधै सजग हुनर्ुपर्ने भारतको बुझाई रहेको छ ।
७)     भारतीय नेपाल विज्ञ, राजनीतिज्ञ, त्चबअप-क्ष्क्ष् म्imउomिबत काठमाडौं आउँछन् र कुनै कार्यक्रममा नेपालप्रति कुनै केही विषयमा बोलेर छ्यास्स एउटा हड्डी फाल्छन् । त्यही हड्डीलाई लिएर नेपाली नेपालीबीच मत मतान्तर हुन्छ, वैचारिक द्वन्द्व हुन्छ, राजनीतिक वृत्तमा र प्रबुर्द्धवर्गमा समेत । उदाहरणार्थ, राजा त्रिभुवनले सम्वत् २००७ मा नेपाललाई भारतमा समाहित गर्ने मनसाय गरेका थिए भन्ने कुरा एकजना प्रवुद्ध भारतीयले काठमाडौंमा भनेका मात्र थिए, नेपालीबीच वैचारिक द्वन्द्व भयो । यसरी नेपाली-नेपालीबीच वैचारिक विभाजन भए अथवा विखण्डन भए छिमेकीलाई फाइदा पुगी हाम्रो राष्ट्रियता धरासायी हुन्छ भन्ने कुरा हामीले बिर्सने गरेका छौं । यो नै हामी नेपालीको कमजोरी हो कि !
८.     भारतीय च्भकभबचअज बलम ब्लबथिकष्क ध्ष्लन ९च्ब्ध्० का पदाधिकारी सुटुक्क काठमाडौं आउँछन् । भित्रभित्रै उनीहरूको क्रियाकलाप परिचालन हुन्छ । नेपाललाई पत्तो हुँदैन । पत्तो पाए पनि मुकदर्शक भएर बस्ने गरिन्छ, जसद्वारा नेपालको राष्ट्रिय छवि धुमिल हुन पुगेको छ । उदाहरणार्थ, पोखराको विभिन्न मदरसामा आयर्ुवेदिक डाक्टरको भेषमा नाम बदलेर बसेका भारतीय मुजहिद्दिनका संस्थापक सदस्य यासिन भट्कललाई २०७० भदौ १२ गते काठमाडौं बागबजारबाट भारतीय च्ब्ध् बलम क्ष्लतभििभलनभलअभ द्यगचभबग ९क्ष्द्य० ले पक्राउ गरी बीरगंज रक्सौल हुँदै मोतिहारी जेलमा पुर्‍यायो । यस्तै, उग्रवादी लस्कर-ए-तोइबा सम्बद्ध अब्दुल करिम टुन्डालाई काठमाडौंको घन्टाघर नजिक २०७० साउन ३२ गते पक्राउ गरी महेन्द्रनगर-बनवासाबाट भारत लगेको उदाहरण पनि छ । यसबारे नेपालका प्रहरी र गृह प्रशासनले जानकारी नभएको कुरा बतायो । प्रश्न आउँछ, नेपालको सीमाभित्र पक्राउ परेका अपराधीलाई नेपालको कानुन अनुसार नेपालमै कार्वाही हुनर्ुपर्ने होइन र – यसबाट नेपाली प्रशासनको अस्तित्वमा प्रश्नचिन्ह खडा भएको छ ।

८. भौगेालिक विखण्डनता
हाम्रो देशको भौगोलिक विखण्डनताका कुरा पनि अघि र्सदै आएको छ । ‘एक मधेस एक प्रदेश’ का कुरा र एक मधेस नभए एक नेपाल पनि नरहने -महन्थ ठाकुर, अन्नपर्ुण्ा पोष्ट दैनिक, २०६४ माघ ११) चेतावनी नेपाली जनताले सुनेका छन् । यिनै कारणले संघीय प्रदेशबारे राजनीतिक दलहरू टुंगोमा पुग्न नसकी संविधानसभा तुहिएर नेपालको नयाँ संविधान तयार हुन सकेको छैन । यसै प्रसंगमा यदाकदा सुनिने गर्छ, एक मधेस एक प्रदेश भए ‘एक हिमाल एक प्रदेश’ किन नहुने – यस्तो भएमा प्रश्न आउँछ, नेपाल चाहिँ कहाँ रहने हो –

९. सीमा समस्या
हाम्रो देशको स्वाधीनता, राष्ट्रियता, र्सार्वभौमसत्ताको प्रश्नसँग नेपालको सीमा समस्या गाँसिएको छ । किन कि एउटा स्वतन्त्र राष्ट्रको निश्चित सीमारेखा हुन्छ । जति सीमा मिचिन्छ, त्यतिकै राष्ट्र संकुचन भई राष्ट्रियताको बोली मधुरो हुँदै जान्छ । सीमा मिचिदै गयो भने एक दिन राष्ट्रको अस्तित्व नै लोप हुन सक्छ ।  र्सार्वभौमसत्ता विस्तार ओझेलमा पर्दर्ै गएकोले छिमेकी मुलुकसँग सीमा समस्या समाधान हुन सकेको छैन । यस पर्रि्रेक्ष्यमा हाम्रो सीमारेखा मिचिएको, थिचिएको, चिथोरिएको, कोत्राइएको मात्र होइन सीमा व्यवस्था पनि अस्त-व्यस्त रहेको पाइन्छ । यस्ता कुराहरू संक्षेपमा निम्नानुसार रहेका छन् ।
१)     नेपाल भारतबीच १,८८० किलोमिटर सीमारेखा रहेको छ । हाम्रो ७५ जिल्लामध्ये २६ जिल्ला भारतको सीमासँग गाँसिएको छ । यसमध्ये २३ जिल्ला -धनुषा, बैतडी र डडेलधुराबोहक) मा सीमा विवादित रहेको छ ।
२)     नेपाल-भारत सीमारेखाको ७१ स्थानमा अतिक्रमण, मिचान, वादविवाद, तेरोमेरो, द्वन्द्व, दावा-विरोध, अन्तर-सीमा जोतकमोत दखल रहेको छ । यस्तो विवादित क्षेत्रफल ६०,६६२ हेक्टर रहेकेा पाइन्छ ।
३)     यसमध्ये दार्चुलाको कालापानी-लिम्पयाधुरा एकै चक्ला ३७,००० हेक्टर भूमि अतिक्रमण भएको छ भने नवलपरासीको सुस्तामा १४,५०० हेक्टर सीमा मिचिएको छ । यसै गरी मेची नदी तटीय क्षेत्र १,६३० हे, ठोरी ७० टनकपुर २२२, प्याराताल ४५०, भजनी-लालबोझी ३३०, गुलरिया चौगर्ुर्जी ६, कोरोबारी ४०, दक्षिण झिटकैया १२, ज्यामीरगढी १० हेक्टर आदि समेत मिचिएको छ ।

71 Border Encroachment- 2013
४)     सबभन्दा सानो टुक्रा इलाम जिल्ला, पशुपतिनगर गाविस-४ फाटकको २४० वर्गमिटर -आधा रोपनी) जमिन मिचिएको छ । के भारतलाई नेपालको आधार रोपनी जमिन नपुगेकेा होला – नेपालले मनन गर्नुपर्ने कुरा रहेको छ ।
५)     भारतसँगको नेपालको सीमा मिचिनुको कारण अतिक्रमणबाहेक सीमा नदीले सीमाखम्बा बगाउनु पनि हो । दर्ुइ देशबीच ६० नदीनालाले ६४७ किलोभिटर सीमारेखाको काम गरेको छ । नदीले बगाएका र नासिएका तथा भत्काइएका जंगे सीमाखम्बा पुनः स्थापना नगरिएका कारण नेपाली सीमा मिचिन पुगेकेा छ ।
६)     सीमा मिचिनुको अर्काे कारण अन्तर-सीमा जोतकमोत बेदखली पनि हो । सीमा खम्बाको उपस्थिति नहुनाको कारण र दशगजाको नामोनिसाना मेटिनुका कारण छिमेकी देशको किसानले नेपालीको आवादी जग्गा दखल गरेकेा छ । नेपालीको राष्ट्रियता निरिह भएका कारण नेपाली निमुखा किसानको बोली अधिकारीहरूले नसुनिदिएका र सुने पनि भारतीय समकक्षी अधिकारीसँग नराखिदिने प्रवृत्ति भएकोले नेपालको सीमावर्ती क्षेत्र मिचिएको छ । मिचिएका ७१ स्थानमध्ये अधिकांश संख्या यस्तो उदाहरणभित्र पर्न गएको छ ।
७)     सीमा मिचिने काम रोकिएको छैन । सबभन्दा पछिल्लो पटक झापा ज्यामिरगढी वडा नं. १ कालीखजर क्षेत्रको प्रदीप कार्कीर्,र् इश्वरी र्राई, जेठार्राई समेतको १५ विगाहा जमिन २०६८ कात्तिक २६ मा मिचिएको छ ।
८)     नेपाल र चीनबीच १,४३९ किलोमिटर लामो सीमारेखा रहेको छ । दर्ुइ देशबीच सम्वत् २०१८-१९ सालमा सीमांकन गर्दा ३२ स्थानमा तेरोमेरो, वादविवाद, दावा-विरोध परेकेा थियो । सगरमाथा पनि चीनले दावा गरेको थियो । तर २ वर्षभत्र भाइचारा, मित्रता, पञ्चशीलका आधारमा समस्या समाधान भयो । सगरमाथा विवाद प्रधानमन्त्रीस्तरबाट समाधान भयो । यद्यपि नेपाली टोलीका अज्ञानताका कारण अथवा अध्ययन नपुगेका कारण संखुवासभा जिल्ला किमाथ्ाांकाका दर्ुइ गाउँ -च्यांगा र लुङदेप) तथा हुम्ला, डोल्पा, दोलखाका चरनक्ष्ेात्र चीन -तिब्बत) तर्फपर्न गएको थियो । तर यसमा आजसम्म केही विवाद तथा किचलो परेको छैन ।
९)     तर गत ६ वर्षअर्थात २०६४ सालदेखि दोलखा जिल्लाको लामाबगर क्षेत्र उत्तर लेप्चागाउँ नजिकको सीमा चिन्ह नं. ५७ कुठाउँमा -नेपालतर्फमिचि) गाडिएको भनी त्यस ठाउँको ६ हेक्टर जमिनमा नेपाल र चीनबीच विवाद चलेको छ ।
१०)    सीमा व्यवस्थापनका सम्बन्धमा नेपाल र भारतबीच खुला सीमा व्यवस्था रहेको छ । खुला सीमाले दुवै देशलाई समस्या परेकेा  छ । एकादेशमा अपराध गर्छन्, विना रोकटोक अन्तर्रर्ााट्रय सीमापार गरी अर्काेतर्फगएर अपराधी लुकिछिपी बस्छन् । खुला सीमाका कारण आतंककारी गतिविधिको चलखेल तथा अन्तर-सीमा अपराध बढेको छ । चेलिबेटी बेचविखन, लागू पदार्थ तस्करी, व्यक्ति अपहरण, मालसामान तस्करी, भारतीय नक्कली नोट ओसार पसार भएको छ ।
११) नेपाल र चीनबीच नियमन सीमा व्यवस्था रहेको छ । तथापि तिब्बतीहरू लुकिछिपि शरणार्थीका रुपमा नेपाल प्रवेश गर्ने गरेकेा पाइएको छ । कतिपयलाई पक्राउ गरिएको छ भने कतिपय व्यक्ति भारतसँगको सीमापार गरेर भारतको धर्मशाला -दलाई लामासमक्ष) पुग्ने गरेका छन् । दर्ुइ देशबीचको सीमा नियमन भए तापनि चिनियाँ पेस्तौल तथा तयारी मालसामान अवैध तरिकाले नेपाल भित्रिने गरेको पाइन्छ भने नेपालबाट चीन -तिब्बत) तर्फलुकाई-छिपाई रक्त चन्दन, यार्सर्ााम्बा, जडिबुटी, काठ, जनावरका हाडखोर तथा अमेरिकी डलर अनियमित तरिकाले लैजाने गरिएको पाइन्छ । यस्ता केशहरुमा नेपाल र चीन दुवै र्सतर्क रही गैरकानुनी कार्यको रोकथाम गर्नुपर्छ ।

१०. निष्कर्ष
१)     हाम्रो राष्ट्रियता, स्वाधीनता, स्वतन्त्रता, सावैभौमिकतालाई अक्षुन्न राखी जोगाई राख्न हाम्रो राष्ट्रिय मामिलामा र समस्यामा सम्पर्ूण्ा नेपाली एकजुट, एकमुख, एकगुट हुनर्ुपर्छ, चाहे त्यो राजनीतिक वृत्तमा किन नहोस् या नागरिक समाज, चेतनशील प्रवुद्ध वर्ग या नेपालको सीमाभित्रको आधा क्षेत्रफल ढाक्ने महिला समाज किन नहोस् ।
२)     हाम्रो राष्ट्रियता सम्बन्धी मुद्दा / समस्या के के हुन, घरभित्रै सबैसँगै बसी केलाउनु पर्छ, समस्याको जड पहिचान गर्नर्ुपर्छ । यस सम्बन्धमा राष्ट्रिय भनाइ बन्नर्ुपर्छ । राष्ट्रिय सहमतिमा पुग्नु पर्छ ।
३)     कुनै खास विषयमा नेपालको भनाई छिमेकी तथा मित्रराष्ट्रसँग के हुन,े आपसमा बसी मन्थन गरेर टुंगोमा पुग्ने बानी बसाल्नर्ुपर्छ ।
४)     यस्ता राष्ट्रिय मुद्दामा छिमेकीसँग कुराकानी छलफलका लागि ठोस नीतिपत्रको मस्यौदा तयार पारिनु पर्छ । सम्भवतः यस्तो नीतिपत्र/कार्यपत्र त्चबअप-क्ष्क्ष् विद्वतवर्गको टोलीले तयार पार्नृु राम्रो हुन सक्छ । यसरी तयार पारिएको सामग्रीलाई राजनीतिक स्तरमा विस्तृत अन्तरक्रिया, छलफल, परिमार्जन, थपघट गरेर अन्त्यमा र्सवसम्मत राष्ट्रिय नीतिपत्रका रुपमा तयार पारिनु पर्छ । यस्तो नीतिपत्र स्वतन्त्र हिसाबले राष्ट्रियता, स्वाधीनता संरक्षण गर्ने हैसियतको हुनर्ुपर्छ- चाहे त्यो जलस्रोतको विकासमा होस् या राष्ट्रिय सम्पदाको उपयोग, व्यापार-वाणिज्य, अर्थनीति, कुटनीति होस् या दौंत्य सम्बन्धका कुरा ।
५)     यसरी विभिन्न विषयमा तयार भएको राष्ट्रिय नीति तथा स्वाधीनताका कुरा सबै राजनीतिक पार्टर्ीीबुद्धिजीवि, नागरिक समाज, प्रबुर्द्धवर्ग तथा व्यक्तिविशेषले जहिल्यै पनि जहाँसुकै -भारत, चीन या अन्य देशमा) बोल्दा सबै नेपालीको एउटै कुरो, एउटै मुख एउटै स्वर हुनर्ुपर्छ । अनि मात्र देशले निकाश पाउँछ र नेपालमा आर्थिक विकास हुन्छ । अनि नेपाली जनताको क्रयशक्ति र क्षमता बढ्छ ।
उदाहरणार्थ, नेपाल भारत मैत्री तथा शान्ति सन्धि-१९५० संशोधन गर्ने हो या सुधार गर्ने या खारेज गर्ने भन्ने सम्बन्धमा विस्तृत गृहकार्य गरेर सबै नेपालीबीच एकमत हुनर्ुपर्छ । राजनीतिक नेताले बोलेपनि, कर्मचारी, व्यापारी, उद्योगपति, विद्यार्थी, विद्वानवर्ग, अनुशन्धानकर्ता, जनसाधारण जसले बोले पनि एकै मुख हुनर्ुपर्छ । अनि हाम्रो राष्ट्रियता कायम रहन्छ । यस सम्बन्धमा भारतले धेरै पटक भनेकोछ- ‘सन् १९५० को सन्धिबारे नेपाल के चाहन्छ – भारत कुराकानी गर्न सदा तयार छ ।’ तर विडम्बना नेपालमा चाहिँ भ्यागुताको धार्नी नपुगेजस्तो भएको छ । यसबारे आजसम्म पनि एकमत हुन सकेको छैन । गृहकार्य भएको छैन । तर अव यस्ता मुद्दामा नेपाली एकमत हुनर्ुपर्छ र नेपालको राष्ट्रिता जोगाउनु पर्छ ।
६)     वैचारिक दृष्टिकोणमा हामी नेपाली खण्डित हुनुहुँदैन । हामीले आफ्नो राष्ट्रबारे सोच्नर्ुपर्छ, गहन चिन्तन गनर्ृर्ुुर् । नेपाल नरहे हाम्रो अस्तित्व रहन्न भन्ने हेक्का रहनर्ुपर्छ । यसबारे खास गरेर युवा पिंढी जागरुक हुनर्ुपर्छ । हिमाल-पहाड-मैदानका नेपाली युवा एक हौं भन्ने अवधारणाले राष्ट्रियता जोगाउनु पर्छ ।
७)     र्सार्वभौमिकतालाई अक्षुन्न राख्न र राष्ट्र विखण्डन हुन नदिन बोल्नेले बोलेर, लेख्नेले लेखेर, आफूले सुने-बुझेको यथार्थ कुरा अरुलाई सुनाएर जनजागरण पैदा गरी आफ्नो राष्ट्रियता बचाउनु पर्छ, वैदेशिक हस्तक्षेपबाट मुक्त हुनर्ुपर्छ ।
८)     हामीले हाम्रो राष्ट्रियताको इतिहास विर्सनु भनेको आफ्नो कर्मधर्म छाडेर अर्काेको कर्ममा लाग्नु अथवा आफ्नो आमा छाडेर अर्काको आमा पछि पछि दौडनु जस्तै हो ।
९)     हाम्रो मिचिएको सीमा -भारत र चीन दुवै देशतर्फा) शान्तिपर्ूण्ा तरिकाले वार्ताद्वारा पुराना नक्सा, दस्तावेज, प्रमाणका आधारमा दुवै पक्ष एउटै टेबलमा बसी सौहार्दपर्ूण्ाताका साथ समाधान गरिनर्ुपर्छ । यसका लागि मिचिने अर्थात पीडित पक्ष अग्रसर हुनर्ुपर्छ । सौहार्दपर्ूण्ा तरिकाले समाधान नभए यसका लागि वैकल्पिक उपाय अवलम्बन गरिनर्ुपर्छ । यस्ता उपायहरूमध्ये तेस्रो देशको मध्यस्थता खोज्नु पनि एक हो । यसबाट पनि कामयाब नभए सयंुक्त राष्ट्रसंघ तथा अन्तर्रर्ााट्रय अदालतको ढोका घचघच्याउनु पर्छ । तर अन्तर्रर्ााट्रय संस्थामा जाँदा समय, मिहिनत र पैसा धेरै लाग्ने हुन्छ । तर पनि आफ्नो देशको र्सार्वभौमिकताका लागि वाध्य भएर जानर्ुपर्ने हुन्छ ।
१०)    सीमा व्यवस्थापनका समस्या सम्बन्धमा नेपाल-भारतबीचको विद्यमान खुला सीमा ९इउभल द्ययचमभच० व्यवस्थाले दुवै देशलाई पिरोलिरहेको हुनाले यसको वैकल्पिक व्यवस्थापनका रुपमा सीमालाई चरणवद्ध तरिकाले नियमन ९च्भनगबितभम० गर्दै लग्नुमा दुवै देशको हित हुन सक्छ । यसका लागि नेपालले पनि भारतले जत्तिकै संख्यामा सीमा सुरक्षा बल -सशस्त्र प्रहरी) तैनाथ गर्नु, परिचय-पत्रका आधारमा सीमा वारपार गर्ने संयुक्त व्यवस्था गर्नु, सीमारेखामा तारबार गर्नु -३६० स्थानमा आवगमन नाका छोडी) बढी लाभदायक हुन्छ । तर सीमालाई कहिल्यै पनि बन्द सीमा ९ऋयिकभम द्ययचमभच० व्यवस्थामा परिणत गरिनु हुँदैन । बन्द सीमा व्यवस्था भनेको शत्रुताका अवस्थामा मात्र अवलम्बन गरिने परिपाटी हो । यद्यपि, २०४६ सालमा १५ महिनासम्म भारत-नेपाल सीमामा रोकावट गरिएको थियो ।

११. अन्त्यमा
१)     नेपालको र्सार्वभौमिकता बचाउन वर्तमान पर्रि्रेक्षमा तोकिएको समयमै व्यवस्थापिक संसदको निर्वाचन निष्पक्ष, स्वच्छ, स्वतन्त्र, धाँधलीरहित तरिकाले सम्पन्न गरिनु पर्छ । यसपछि देशले एउटा बाटो समात्छ ।
२)     निर्वाचनको परिणामबाट राष्ट्रियता जगर्ेना गर्न सक्ने सशक्त सरकार आउनु पर्छ ।
३)     जनताको बोली बोल्ने सशक्त सरकार गठन हुनर्ुपर्छ ।
४)     नेपालको सावैभौमसत्ता बचाइराख्ने राष्ट्रप्रेमी सरकार हुनर्ुपर्छ । यस्तो सरकारले पर्ूण्ाकाल काम गर्न पाउनु पर्छ ।
५)     अन्तराष्ट्रिय क्षेत्रमा नेपालको नाम अगाडी बढाउने स्वतन्त्र र सक्षम सरकार हुनर्ुपर्छ ।
६)    छिमेकीसँग कूटनीतिक माध्यमद्वारा वार्तालाप गरी सीमा तथा अन्य समस्या समाधान गर्नु पर्छ ।
७)    सबभन्दा ठूलो कुरो देशमा राजनीतिक स्थिरता रहनु पर्छ ।
८)   नेपाली जनताको आर्थिक समृद्धि र देशभित्रै रोजगारीको अवसर सिर्जनाका निम्ति दत्त-चित्त भएको सरकारको आवश्यकता परेको छ ।
९)   हाम्रो राष्ट्रियता र स्वाधीनता ७ नोभम्बर १९५० देखि हालसम्ममा गम्भीर मोडमा आइपुगेको छ । बुद्धिमत्तापर्ूण्ा तरिकाले शासनको बागडोर नसमाले देश भयंकर दर्ुघटनामा पर्नसक्ने सम्भावना बढेको छ ।
१०)  तर पनि समय पूरै भिड्कि नसकेको हुनाले यी माथिका कुराहरुको समयोचित व्यवस्था गरी नेपालको राष्ट्रियता र र्सार्वभौमिकता सम्पर्ूण्ा नेपाली एकजुट भई बेलैमा जोगाउनु पर्छ ।

सर्न्दर्भ सामग्री
१.    महेन्द्र प्रकाश सिवाकोटी -सम्पादक), नेपालको सर्न्दर्भमा राष्ट्रवाद -२०६४) मधुवन प्रकाशन, काठमाडौं ।
२.     बुद्धिनारायण श्रेष्ठ, नेपालको सिमाना -दोस्रो संस्करण २०६१), भूमिचित्र कम्पनी, काठमाडौं ।
३.     अनिल शर्मा, राप्ती दुन र राष्ट्रियता -प्रकाशोन्मुख)
४.    डिलाराम आचार्य -संकलक), राष्ट्रियता र संघीयता सम्बन्धी विवाद ः स्वरुप र सारतत्व -२०६५ फागुन), युग  ज्योति प्रकाशन काठमाडौं ।

Felicitation by Yogi Narahari Nath Trust

Felicitation by Yogi Narahari Nath Trust

            Six people from different walks of life have been felicitated and honored by Yogi Narahari Nath Trust Spiritual Council at Nepal Bar Association Hall in Kathmandu on the occasion of ‘National Mighty Person Day’ on 20 June 2013. Former Prime Minister Kirti Nidhi Bista welcomed and presented Letter of Felicitation (Brass Plaque) to the persons, including Border Researcher Buddhi Narayan Shrestha, on behalf of Yogi Narahari Nath Trust Spiritual Council.



        At the same time and in the same function Former PM Bista also presented Letter of Appreciation (Silver Frame) and Letter of Commendation (Silver Frame) to Border Researcher Shrestha and five others, on behalf of Independent Civic Society Nepal, Kathmandu and Shree Hanuman Mandal Nepal Central Office, Dhanushadham respectively, on the occasion of Birth Anniversary of Regent Bahadur Shah.



            Former Prime Minister Kirti Nidhi Bista made a remark at the program that Bahadur Shah, the youngest son of Nepal’s Unifier King Prithvi Narayan Shah, is remembered for his heroic deed during the unification of states of up to Kumaon, Garhwal and Almoda in the west and Sikkim in the east. It was framed as ‘Greater Nepal.’ In this aspect, Bahadur Shah is taken as a true patriot and a great diplomat.

            The octogenarian Former P M Bista has alleged the present day leaders of ruining Nepali nationalism. “Sooner the Nepails will unite to preserve their nationalism better it is. We all need to unite to save the country,” Bista made this remark at a program organized to celebrate birth anniversary of Bahadur Shah.


            Receiving the Letter of Felicitation, Letter of Appreciation and Letter of Commendation Border Researcher Buddhi Narayan Shrestha said he is proud of receiving this Letter of Felicitation, as the felicitating institute belongs with the name of reverend and learned Late Yogi Narahari Nath. He expressed that he has received more than two dozens Letters of Felicitations and Appreciations and he feels that this one is weighty in respect of nationality, sovereignty and integrity of the nation.

            Shrestha recalled that he had met Yogi Couples of times in Pashupati area while he was alive and he had a chance to exchange ideas on patriotism in the context of the boundary of Nepal and the then boundary of Greater Nepal. He has studied the books and anthology, such as ‘Collection of Treaties in Light of History’ written and compiled by Yogi. He paid homage to the Late Yogi Narahari Nath.


            Buddhi Narayan Shrestha further said ‘at the moment we have to remember the Late Regent Bahadur Shah as well. Shah was the fore runner of the Nepal Unification Movement, started and propounded by Prithvi Narayan Shah the Great. As a result, Nepal was unified as a strong Himalayan State as Greater Nepal. At that time territory of Nepal was extended from Tista to Kangra. However, the then British ruler East India Company did not like the unified and powerful Greater Nepal. So they started to interfere and encroach Nepal’s territory. As a result, there was Anglo-Gorkha War (1814-16). In the mean time Sugauli Treaty was made on 4 March 1816 and Nepal was compelled to loose one third of its territory as shrunked to Mechi on the east and Mahakali on the west. This is the present boundary of Nepal.

            But unfortunately, there are encroachments, disputes, conflicts, cross-holding occupations, claims and counter-claims in 71 places and spots along 1880 Km long Nepal-India border. The area of such spots has been computed as 606.62 square kilometer in 23 districts of Nepal. It is to be noted that 26 district of Nepal have been adjoined with the Indian border. The largest encroachment is the Kalapani-Limpiyadhura (370 sq. km.), encroached since India-China Border War-1962 October-November. And the smallest spot is at Fatak (240 Square metre) of Pashupatinagar VDC of Ilam District, since March 2004.


            We have to save and protect our national boundary with the national thinking of Late Yogi Narahari Nath and his feeling and inspiration on sovereignty and integrity of Nepal.

            Buddhi Narayan Shrestha mentioned that the Chief Guest of the program and Former PM Bista’s role will always be remembered for the contribution he made towards strengthening Nepali nationalism. Bista’s role to whip-off the 18 Indian Military Missions and Check Posts in 1970 in the north, adjacent to Nepal-China border, which had been there for nearly two decades while he was the prime minister under visionary King Mahendra, will always be remembered by Nepali public. So we have to respect to those persons like Kirti Nidhi Bista in connection to the sovereignty and Nepal as an independent country since time immemorial. I have mentioned this achievement of Bista in three of my books out of seven. I am happy that I received Letter of Felicitation today through Former Prime Minister Kirti Nidhi Bista in the name of Late Yogi Narahari Nath.


            At the end, Buddhi Narayan said that our sovereignty is going to be dwindled and it is staggering day by day. Nepal has already crossed the stage of Bhutanikaran, as our foreign policy, business of home affairs and security concern is not in Nepal’s grip. Now it is on the process of Fijikaran and it has gained 25 percent progress of this process, as 2.5 million citizenship certificates have been distributed last time. Among them, 90 per cent of these certificate holders are from neighboring countries’ people. They have got the certificates by any means, as it is assumed by many nationalists. The Fijikaran process will be completed by 2030 AD, as there will be three more general elections by that time. It is well known that more citizenship certificates will be distributed before each and every election and majority of the fake people will get the Nepali Citizenship Certificates by hook or crook, money or muscle, politically or socially or whatever means it needs or may need. After 2030 the phase of Sikkimikaran will be started and this stage will be completed by 2040 AD with two more general elections. And Nepali parliament will decide and pass by overwhelming majority that Nepal should be incorporated within Republic of India, as in similar fashion as it was done in Sikkim in 1975. It is believed that Lhendup Dorjee has already been born in Nepal and he will show his real character by 2040.

            This is an intellectual assumption with the analysis of political and distorted diplomatic situation since Jawaharlal Nehru, Prime Minister of India received a crucial letter from Sardar Ballav Bhai Patel on 7 November 1950 mentioning that ‘the political and administrative steps which we should take to strengthen our northern and north-eastern frontiers and this would include the whole of the border i.e. Nepal, Bhutan, Sikkim, Darjeeling and the Tribal Territory in Assam.’ It could be said that it may come true by 2040. The speed of such process was slow in its initial stage till half a century. But the process is getting accelerated since last decade. And the speed of this process has gained high speed in a considerable rate in these days.


            With this analysis it has to be mentioned in short and it is to be assumed that ‘There will be no Nepal by 2040.’ But we will be alive as alien. Regarding the boundary of Nepal, the landmass east of Koshi River will be merged into Sikkim. West of River Karnali will be affiliated to Uttarakhanda. South of Siwalik Range (Churia Hill) i.e. east of Susta will be incorporated to Bihar and west of Susta will be included to Uttar Pradesh. And north of Siwalik Range will be named as Gorkha Land, but not Nepal Pradesh. So in this sense, none of the Pradesh will be named as Nepal.

            In such a scenario, may our political leaders have a deep sense of national feeling and maintain sovereignty and integrity of the nation as an asset of our ancestors in due time. They may be able to save our nation as an independent country ‘Nepal’ as before. I earnestly wish, what I wrote in the above paragraphs may not be proven. Let it be false by the grace of heavenly bodies. This is my wish from the core of my heart.

            In the program another recipient of Letter of Felicitation, Historian and President of Border Concern Civic Society Chetendra Jung Himali said we have to maintain the dignity of Nepal, as our forefathers had carried on since the historic time. Political situation of Nepal at present is at the turmoil and every Nepali should be careful. Our main responsibility is to preserve and protect the national boundary of Nepal, earned by our ancestors.


              The other recipient of Letter of Felicitation, Professor Dr. Surendra K.C. sharing his views at the function, expressed grief that neither the country has been able to give birth to nationalist leaders of the sorts of Bahadur Shah and Narahari Nath nor it has been able to honor their national heroes.


            Likewise, Phanindra Nepal, the champion of Greater Nepal Movement (instead it should be shrinking Nepal)and the President of Unified Nepal National Front demanded immediate return of Nepali lands of Greater Nepal being illegally occupied by India.


            Advocate Bal Krishna Neupane alleged that more than 4.5 Million Nepali citizenship certificates have been distributed to the Indian nationals. It indicates that present political leaders do not sense the sovereignty, integrity and national feelings. They are hankering over the power and money and they are ready to do anything else for their motive.

 Bal Krishna Neupane


           Chair person of the function and President of Bahadur Shah Memorial Academy Diwakar Jung Shah said ‘we have to maintain our nationality, sovereignty and integrity remembering the spirit of Yogi Narahari Nath and Bahadur Shah. The Academy is very happy to present Letter of Felicitation for those who are engaged to maintain the dignity and prestige of our nation.’


            In the same way, President of Yogi Narahari Nath Trust Spiritual Council Shankar Poudel expressed happiness to honour the personalities who have specially contributed in the field of culture, history, religion and national boundary.


Collection from Telegraph Weekly and Gorkhapatra Daily, 21 June 2013 and points noted down during the program.

Greater Nepal Felicitation

Greater Nepal Felicitation

          Greater Nepal National Weekly organized a program at Reporters Club Hall, Kathmandu on 18 May 2013 to felicitate Border Expert Buddhi Narayan Shrestha, Senior Littérateur Ms. Jaleswori Shrestha and Director of Greater Nepal Documentary Film Manoj Pandit.

          Chief Guest of the program, Senior Advocate and Chairman of Nepal Press Council Borna Bahadur Karki presented the brass plaque of Letter of Felicitation to Madan Puraskar Winner-Border Expert-Writer Buddhi Narayan Shrestha, on behalf of Greater Nepal Weekly, decorating with the Khada, the traditional scarf as an emblem of peace, happiness and prosperity. Following sentences have been engraved in the Letter of Felicitation brass plaque:-


Mother and motherland are greater than heaven

First Anniversary of Greater Nepal National Daily


Saturday, 18 May 2013

Letter of Felicitation

This Letter of Felicitation has been presented to

Mr. Buddhi Narayan Shrestha

                               as an emblem of the nation in recognition of his very important

                                      contribution for the extensive research revealing the

                                             facts and figures regarding the protection of

                                                     nationalism and national integrity.


                                                                                           Surendra Prasad Dhakal


                                                                                             Publisher and Editor

                                                                    Greater Nepal National Weekly


          Chairman of the program and Publisher/Editor of Greater Nepal Weekly Surendra Dhakal presented the Latter of Felicitation to Ms. Jaleswori Shrestha and Manoj Pandit. Ms. Sofia Pandit received the plaque on behalf of her husband Manoj Pandit, as Mr. Pandit was out of Kathmandu Valley. 7

          Receiving the letter of felicitation, Border Expert Buddhi Narayan Shrestha thanked the Greater Nepal Weekly, as he was honored by the Weekly. He recalled that he was interviewed by the Weekly and it was published in the first issue of the newspaper. He said he had not approached for the honour. But the Weekly had decided to felicitate him and the Editor of the Weekly asked him to accept the honor. And he accepted it after some conversation with the Editor in telephone.


          Buddhi Narayan Shrestha, as the recipient of Greater Nepal Felicitation said, the issues of sovereignty, nationality and integrity of the nation raised by the Weekly are very relevant and it was necessary for the existence of the country. The Nepalese people have experienced sorrowfulness loosing one third of the nation, with the effect of Treaty of Sugauli- 1816.

            But Nepal could regain the lost territory of Greater Nepal while Nepal will be prosperous and developed as China, in terms of economy, political diplomacy and development of science and technology. Everywhere in the world there are China made merchandise and machinery, electronic goods and materials. So China has dominated economically to most of the countries of the world. Secondly, China is an emerging nation in the United Nations as super power. Thirdly, it has been advancing in the field of science and technology from artificially creating rains to satellite launching.


          When Nepal will be developed as China, there will be a great possibility to get back the lost portion of the then Greater Nepal. But it may take time. Even if we don’t get back our former territory in our life time, our sons and grand-sons will be able to fetch it. As there are examples as China drew back the lost territory of Hongkong Kowloon after 155 years from Britain. Similarly, China was able to regain Macau after 400 years. It has to be understood that British Empire had ceded that territory making the treaty as similar as the Treaty of Sugauli which was taken place between Nepal and British East India Company. China ultimately pulled back that lost territory from Britain. And why not to retain back the lost territory of Greater Nepal ? It may take some decades and it is the fact. For this, Nepal has to be economically prosperous and developed as in the scale of China.


          On the other hand some of the spots of our present boundary of Nepal have been encroached. There are disputes, conflicts, claim and counter-claims, and cross-border occupations in 71 spots along Nepal-India border line. These disputed areas have been computed as 60,662 hectares of land. During the last ten years period, disputed spots have been increased from 53 to 71 places and 60,000 to 60,662 hectares.

            There are conflicts on the border with China as well at the border of Dolakha district. There is also a controversy on the height of Mount Everest with China.

          We have to protect our national boundary ourselves. None of the countries will take care to preserve our border. We don’t have to blame our neighbors that our frontier areas have been encroached by them. This is due to our weakness and lethargic; and our border has been encroached. We ourselves must be alert and defend as necessary. We and our government are week, careless, pessimist and apathetic concerning our boundary of Nepal. So our border is being encroached time and often.


          Nepali young generation must come forward to protect and preserve our boundary. All we have to create awareness and this message should be reached to the countries of the world. We have to build intellectual pressure to our government to talk to our neighboring countries for the peaceful solution of the border issues. In fact, this is the business of the State or head of the government. The civic society would have to raise and highlight the matters and provide suggestions to put pressure to the government authorities. Ultimately, border business must be tackled by the concerned authorities. If the State uses to raise the voice, the neighbors hear it and here comes the ways and means to resolve the outstanding border issues. But it is a matter of sorrowfulness that our government is apathetic to resolve the border issues with the neighboring countries. The government should not let encroach our territory. We have to be sensitive for even an inch of land. If one square kilometer of the territory is being encroached, hundreds of Nepali citizens inhabited on that portion of land, may become the alien.


          At the end of speech, Buddhi Narayan Shrestha wished Greater Nepal weekly will always be able and active to create awareness and build pressure in terms of protection of the national boundary of Nepal. The honour and felicitation given to him by Greater Nepal Weekly has encouraged and enthusiasm to make further research study and publicize the factual accounts in the field of protection and preservation of national boundary of Nepal. Lastly, he thanked Greater Nepal Weekly family once again for offering him letter of felicitation.

          Ms. Jaleswori Shrestha, the other recipient of honor said she was motivated and inspired to write on the issue of women of Nepal visualizing their anxiety, harassment, trouble, pain and distress. The honor provided by Greater Nepal Weekly has added her responsibility to create literature in an energetic manner in future.



          Chief Guest of the program and Chairman of Nepal Press Council Borna Bahadur Karki congratulated Buddhi Narayan Shrestha on receiving honor from Greater Nepal Weekly, as Shrestha is creating awareness to the Nepali society on the matters of national boundary and its preservation. He also congratulated to two other fellows who received the honor. He said the whole press community should be united on the issue of nationality. He further said the movement of Greater Nepal raised by the Weekly is timely and appropriate in view of the protection of nationality and national feeling. This movement should be continued in the days to come as well.


          Chairman of the program and Editor/Publisher of Greater Nepal Weekly Surendra Dhakal highlighted the reasons to publish the Greater Nepal Weekly newspaper. He said that nationality of Nepal bas been entangled into grave and crucial danger. Boundary of Nepal has been encroached day by day and it has shrunken. But our political leaders are not serious on it. Rather they are becoming the broker agents of India to sit on the chair and continue their power to be remained in the government for long.


          He further said Greater Nepal Weekly newspaper has been published with an objective to create awareness and to save the nationality of Nepal and to get back the lost territory of Greater Nepal, as it was affected by the Treaty of Sugauli- 1816. Our well wishers have made a curiosity whether the newspaper will be continued or not in future. Editor Dhakal committed and assured to all that ‘Greater Nepal Weekly will not die till he is alive’ and future generation will carry it on.

          In the beginning of the program Managing Director of the newspaper Krishna Dulal welcomed all the guests and said- nationalism is going to be endangered and Greater Nepal Weekly has created public opinion on the matter of nationalism. He opined that the newspaper is transmitting the peoples’ view in an energetic manner and it should be reached to huge number of readers.


            Columnist of the newspaper and Senior Journalist Dambar Giri expressed that Hong Kong, Macau and various other territories of the world have been returned back after hundreds of years. In this context, lost territories of Greater Nepal, including Darjeeling could be returned and taken back in future. He appreciated that Surendra Dhakal himself is engaged for the last twenty years in the movement of Greater Nepal.

          Another guest and Chairman of Federation of Nepalese Journalists Kathmandu Branch Govinda Chaulagain expressed his opinion that Greater Nepal Weekly has done Mission Journalism with an objective to save nationalism. Nepalese territory has been encroached and this act is not stopped. Nationality of Nepal is going to be endangered day after day. In such a situation the issue raised by the Greater Nepal Weekly is contextual and appreciable. He wished- may the future of the newspaper to raise the voice to regain the lost territory of Nepal be more powerful and very popular. He expressed all the best to the newspaper and recipients of Greater Nepal Honor, including Border Expert Buddhi Narayan Shrestha.



Collection from Kantipur Daily, Gorkhapatra Daily 19 May 2013 and Greater Nepal Weekly 24 May 2013.


State Restructuring (1)- Identity or Capability ?

              पहिचान कि सामर्थ्य ?

                                   बुद्धिनारायण श्रेष्ठ

नागरिकहरूको इच्छाअनुसार देशको प्रशासन व्यवस्थित तरिकाले संचालन भएर अपेक्षित कार्य सम्पादन भएमा राज्य पुनः संरचनाको आभास हुन्छ। मूलतः देशको आर्थिक विकास, रोजगारी सिर्जना, आवश्यक सुविधाका लागि भौतिक पूर्वाधार संरचना सञ्जाल फिँजाएर पनि जनतालाई राज्यको पुनःसंरचनाबाट फाइदा पुर्‍याउन सकिन्छ। यसका लागि शिक्षा, स्वास्थ्य, खानेपानी, खाद्यान्न, सडक, सञ्चारजस्ता सुविधामा जनताको सहज पहुँच सुनिश्चित गर्नुपर्छ। उपलब्ध सबै स्रोत, साधन र सामग्रीको उपयोग/प्रयोगमा जनसाधारणको पहुँच पुग्न सक्नुपर्छ। यसैगरी राज्य पुनःसंरचनाले न्याय, सुशासन, सुरक्षा, सामाजिक मान्यताजस्ता विषयको प्रत्याभूति पनि सामान्य जनतालाई गर्न सक्नुपर्छ। साथै यी सबैका सन्दर्भमा राष्ट्रिय एकता, सर्वभौम सत्ता, भौगोलिक अखण्डता, राष्ट्रिय पहिचान, आत्मनिर्भरता र स्वाधीनतालाई भने बिर्सनु हुँदैन।

संविधानसभाअन्तर्गत राज्यको पुनःसंरचना र राज्यशक्तिको बाँडफाँट समितिले लामो समयपश्चात् आफ्नो अवधारणापत्र र प्रारम्भिक मस्यौदा प्रतिवेदन संविधानसभा समक्ष प्रस्तुत गरेकोथियो। त्यस प्रतिवेदनमा पहिचान र सामर्थ्यको आधारलाई राज्य पुनःसंरचनाको मुख्य कडीका रूपमा लिइएको छ। किन्तु, पहिचानलाई प्रथमिकता दिने कि सामर्थ्यलाई भन्ने चाहिँ स्पष्टरूपमा निर्धारण गरिएको छैन। यसैगरी संघीय प्रदेशको संख्या, आकार, नामांकन, सीमांकन सम्बन्धमा पनि प्रतिवेदन खुला रहेको छ।

यस प्रसंगमा संवैधानिक समितिले दिएको प्रतिवेदन र सो प्रतिवेदनउपर परेको फरक मत एवं संविधानसभामा सभासद्बाट व्यक्त विचारका साथै पहिचान र सामर्थ्यका आधारमा राज्य पुनःसंरचना संबन्धमा समग्र अध्ययन गरी सरकारलाई निष्कर्षसहितको सुझाव प्रतिवेदन बुझाउन विभिन्न चार राजनीतिक दलबाट मनोनीत सदस्यहरू रहेको राज्य पुनःसंरचना आयोग गठन गरिएको छ। प्रतिवेदन तयार पार्ने सिलसिलामा आयोगका सदस्यहरूबीच धेरै बहस छलफल उठ्न सक्लान्, तर आयोग उसलाई दिइएको कार्य विवरणको आधारबाट बाहिर जान सत्तै्कन।

यति हुँदाहुँदै पनि राष्ट्रियता र राष्ट्रिय एकतालाई सर्वोपरी राखी जनताको सर्वतोमुखी उत्थान र आर्िर्थक उन्नति हुनेगरी राज्य पुनःसंरचनाको खाका कोर्ने जिम्मेवारी आयोगको काँधमा आइपरेको छ। हुनत, आयोगले तयार पारेको प्रतिवेदन कुन हदसम्म लागु गर्ने या हेरफेर गर्ने भन्ने संविधानसभाले नै निर्णय गर्ने विषय हो।

पहिचान र सामर्थ्यबीच सन्तुलन
राज्य पुनःसंरचनाको प्रादेशिक विभाजन र राज्य शक्तिको बाँडफाँट सम्बन्धमा पहिचान र सामर्थ्यबीचको सन्तुलन कसरी मिलाउने भन्ने विषय अत्यन्तै महत्वपूर्ण रहेको छ। राज्य पुनःसंरचना गर्दा देशले गलत मोड लिएमा फेरि हामीले एक दुई दशक समय गुमाउने छौँ। एकात्मक राज्यको संरचनालाई संघीय शासनप्रणालीमा रूपान्तरण गर्दा पहिचान या सामर्थ्यमध्ये कुनलाई प्राथमिकता दिने? यस सम्बन्धमा सबभन्दा पहिले पहिचान र सामर्थ्य भनेको के हो भन्ने परिभाषित गर्नुपर्छ। छोटकरीमा, पहिचान भन्नाले परापूर्वकालदेखि बसोवास गर्दै आएको थातथलो, ऐतिहासिक निरन्तरता, भाषिक, सांस्कृतिक, धार्मिक अवस्था, जातीय/समुदायगत तत्व भन्ने बुझिन्छ। यस्तैगरी सामर्थ्यअन्तर्गत प्राकृतिक स्रोत, साधन, पूर्वाधार विकास, पर्यटन, व्यापार, कृषि वन, सेवा उद्योग, सिंचाइ, जडीबुटी, खानी खनिजको उपयोग, प्रशासनिक सुगमता र आर्थिक सामर्थ्यको अन्तरसम्बन्ध आदि पर्छन्।

पहिचान र सामर्थ्यमध्ये कुन चाहिँ प्राथमिकताको विषय हो भन्ने निर्क्योल गर्दा देशलाई आर्थिक समृद्धिको बाटोमा डोर्‍याई जनताको आम्दानीको स्रोत र उनीहरूको क्रयशक्ति र क्षमता बढाउने हो भने राज्य पुनःसंरचनाको सिलसिलामा आर्थिक सम्भाव्यतामा बढी ध्यान दिनैपर्छ। देशमा कलकारखाना, उद्योगव्यवसाय, रोजीरोटी बढे जनसाधारणको आर्थिक हैसियतमा वृद्धि हुन्छ। आर्थिक अवस्था उँभो लाग्दै गए समाजमा स्वास्थ्य, शिक्षाको मात्रा र नागरिक चेतना बढ्दै जान्छ। संस्कृति, भाषा, भेषभूषाको पनि संरक्षण हुँदै जान्छ। अर्कोतर्फ दैनिक खानाको गुजारा गर्न नसक्ने नागरिकले शिक्षासहितको स्वस्थ परिवार हुर्काउन सत्तै्कन। क्रय शक्ति नभएका व्यक्तिले आफ्नो पारम्परिक संस्कृति थाम्न र आफ्नै मौलिक भेषभूषाका पोसाक किन्न कति प्रतिशत खर्च गर्न सक्लान्? यसैले आफ्नो पहिचान थाम्न र थेग्न पनि आर्थिक सामर्थ्य आवश्यक हुन्छ। यी सबै हेर्दा राज्य पुनःसंरचनामा सामर्थ्यलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने देखिन्छ।

अर्कोतर्फ पहिचानलाई आधार मानेर राज्य पुनःसंरचनामा विभिन्न प्रदेश विभाजन गर्दा विभिन्न जनजाति, समुदाय, धार्मिक समूहको संस्कृति, भेषभूषा र भाषालाई प्राथमिकता दिनुपर्ने हुन्छ।

स्मरणीय छ, नेपालमा जनजातिको १०३ र भाषाभाषीको ९२ संख्या रहेको छ। केही जातजाति तथा समुदायलाई मानेर राज्य पुनःसंरचना गर्दा अन्य बाँकी समुदायलाई विभेद गरेको ठहर्नसक्छ। वास्तवमा विभिन्न वर्ग तथा जनजातिको संरक्षणका लागि समेत मानिसलाई राम्ररी जीवनयापन गर्नसक्ने सामर्थ्य चाहिन्छ। सामर्थ्य नभएको व्यक्ति र समुदायको पहिचान मास्तिर उक्लन कठिन हुन्छ। राज्य पुनःसंरचनाका सम्बन्धमा फ्रान्सिस फुकुयामा तथा स्यामुयल हन्टिङटनजस्ता नाम चलेका विद्वान् लेखकले पनि सामर्थ्यमा जोड दिएका छन्।

राज्य पुनःसंरचनामा सामर्थ्यलाई आधार मान्दा दुई विषयमा टेकेर अगाडि बढ्नुपर्छ। पहिलो, विद्यमान सामर्थ्यलाई विश्लेषण गर्दै हेर्नुपर्छ। दोस्रो, भविष्यका सम्भाव्य सामर्थ्य के कस्ता हुन सक्छन् भन्नेमा ध्यान पुर्‍याउनु पर्छ। विद्यमान सामर्थ्य भन्नाले भइरहेको प्राकृतिक स्रोत साधनको अवस्था, खानीजन्य वस्तुको परिचालन, व्यापार, कच्चा पदार्थ, अन्न उत्पादन, बाटोघाटोको सुविधा आदिको अवस्था कस्तो छ भन्ने हो। भावि सामर्थ्यका लागि विद्यमान सामर्थ्यको वैज्ञानिक तथा प्राविधिक तरिकाले परिचालन गरी व्यवस्थापकीय सामर्थ्य देखाँउदै सम्भाव्य सामर्थ्यतर्फ अघि बढ्नुपर्छ। सम्भाव्य सामर्थ्य भन्नाले कुन प्रदेशमा के कति स्रोत साधन छन् र तिनलाई भविष्यमा कसरी प्रयोग र उपयोगमा ल्याउन सकिन्छ भन्ने हो। उदाहरणार्थ, विभिन्न संघीय प्रदेश भएर बग्ने एउटै नदीबाट कसरी अधिकतम जलविद्युत् उत्पादन गर्न सकिन्छ, भइरहेको जडिबुटी सामान्य राजस्व लिएर निर्यात गर्नुको बदला देशमै प्रशोधन गर्ने प्रबन्ध कसरी गर्न सकिन्छ? कुनै दुई वा तीन प्रदेशको सीमाक्षेत्रमा पेटो्रलियम पदार्थको संभावना देखिए त्यसको उपयोग कसरी गर्ने? कुनै भागमा युरेनियमको खानी भेटिए उत्खननको प्रबन्ध कसरी गर्ने? भन्ने जस्ता कुरा सम्भाव्य सामर्थ्यभित्र पर्छन्।

नगरपालिका र गाउँपालिकालाई स्थानीय निकायका रूपमा तोक्दा निश्चय नै पहिचानको आधार लिइनुपर्छ। संविधानसभा राज्यको पुनःसंरचना र राज्यशक्तिको बाँडफाँट समितिले तयार पारेको प्रतिवेदनमा उल्लिखित पहिचानको आधार स्थानीय निकायको चयनमा अवलम्बन गर्नुपर्छ। यसमा एकै भाषा संस्कृति, जातजाति, धार्मिक आस्था, भेषभूषा, रीतिस्थिति, समुदाय आदि मिल्दोजुल्दो विषय भएमा त्यस क्षेत्रलाई एउटा स्थानीय निकायका रूपमा निर्धारण गर्नुपर्छ। यस्तो गरिएमा संवैधानिक समितिले तयार गरेको पहिचानको आधार पनि कार्यान्वयन हुनपुग्छ। स्थानीय निकायलाई ‘लोकल सेल्फ गभर्नमेन्ट’ का रूपमा बलियो, शक्तिशाली तथा अधिकार सम्पन्न बनाउने संघीय संरचना तयार पार्नुपर्छ।

यस सिलसिलामा स्थानीय निकायलाई जनस्तरमा शासकीय एकाइका रूपमा मान्यता दिएर स्थानीय बासिन्दाको चाहना र आवश्यकता राज्यको तहसम्म पुग्नुपर्छ र सोहीबमोजिम उनीहरूको सहभागितामा योजना तर्जुमा तथा कार्यान्वयन गरिनुपर्छ। समग्रमा स्थानीय निकायलाई विकासको जग तथा मेरुदण्डका रूपमा अंगिकार गरिनुपर्छ। स्थानीय निकाय सक्षम र सुदृढ भए संघीय प्रदेश केन्द्र सरकार पनि बलियो हुनपुग्छ। अनिमात्रै राज्य पुनःसंरचना र राज्यशक्तिको बाँडफाँट सफल हुन्छ। सामर्थ्यले पहिचानलाई सहारा दिँदै राज्य पुनःसंरचना र राज्य शक्तिको बाँडफाँट भए संघीय प्रणाली दीर्घजीवी हुनसक्नेछ

%d bloggers like this: